چگونه يك مادربورد خوب و متناسب با نيازهايمان انتخاب و خريد نمائيم ؟

[shahpoor]

انتخاب مادربورد ، يکی از تصميمات مهم در زمان تهيه و يا ارتقاء يک کامپيوتر است. انتخاب فوق، علاوه بر تاثير مستقيم بر عملکرد فعلی سيستم، بيانگر انعطاف سيستم در زمان ارتقاء نيز می باشد. قابليت های فعلی يک کامپيوتر و پتانسيل های ارتقاء آن در آينده، جملگی به نوع مادربورد انتخابی بستگی خواهد داشت. امروزه بر روی مادربوردها، پورت های پیشرفته ای نظیر( Fireware (IEEE 1394 و یا USB 2.0 و حتی کارت های (تراشه) صدای شش کاناله و کنترل های RAID وجود داشته که می توان از آنان در زمان ارتقاء سیستم و بدون نياز به نصب امکانات جانبی ديگر، استفاده هاي لازم را بعمل آورد.

در زمان انتخاب یک مادربورد همواره سوالات متعددی در ذهن تهیه کننده (خريدار) مطرح می گردد :
مادربوردها چگونه با يکديگر مقايسه می گردند؟
پارامترهای سنجش و وزن هر کدام چیست؟ (پردازنده ها، نوع تراشه ها، نحوه ارتباط با دستگاههای ذخیره سازی).
بطور كلي معيار انتخاب یک مادربورد چیست؟
Chip set های يک مادربورد بيانگر چه واقعيت هائی می باشند؟
امکانات یک مادربورد چه تاثیراتی را در حیات فعلی و آتی سيستم بدنبال خواهد داشت؟
ميزان کارایی و کيفيت یک سیستم تا چه میزان وابسته به پتانسیل های مادربورد می باشد؟
موارد فوق، نمونه سوالاتی است که در زمان انتخاب يک مادربورد در ذهن تهيه کنندگان مطرح می گردد. در این مقاله قصد داریم به برخی از پرسش های متداول در زمینه انتخاب یک مادربورد پاسخ داده و از این رهگذر با ضوابط و معيارهای انتخاب صحيح يک مادربورد بيشتر آشنا شويم :

:: جایگاه مادربورد
مادربورد، پردازنده و حافظه، سه عنصرحیاتی در کامپیوتر بوده که در زمان انتخاب مادربورد، سرنوشت پردازنده و حافظه نیز بنوعی رقم خواهد خورد. انتخاب مناسب یک مادربورد از جمله تصمیمات مهمی است که دامنه آن گريبانگير تجهيزات سخت افزاری ديگر نيز خواهد شد. انتخاب یک مادربورد قديمی و از رده خارج (ولو اینکه در حال حاضر پاسخگوی نیازها و خواسته ها باشد) می تواند زمينه بروز مسائل متعددی در ارتباط با ارتقاء و افزايش توان عملياتی کامپيوتر در آينده را بدنبال داشته باشد. فراموش نکنيم ما کامپيوتر را نه بخاطر خود بلکه بخاطر نياز براي اجرای برنامه ها (در حال حاضر و آينده) تهيه می نمائيم.

[shahpoor]

:: ویژگی ها ی مهم
از مهمترین ویژگی های مرتبط با مادربورد، می توان به موارد زیر اشاره نمود :

1) Chip Set مادربورد : عملياتی حياتی و مهم نظير روتينگ داده از هارد ديسک به حافظه و پردازنده را انجام و اين اطمينان را بوجود می آورد که تمامی دستگاههای جانبی و کارت های الحاقی، قادر به گفتگو (ارتباط) با پردازنده می باشند. تولید کنندگان مادربوردها، با افزدون چیپ ست های متفاوت بر روی مادربورد تولیدی خود نظير کنترلر RAID و پورت های Fireware، قابليت ها ی مادربورد توليدی خود نسبت به ساير محصولات مشابه را نشان می دهند.
Chip Set های موجود بر روی یک مادربورد، باعث اعمال محدودیت در رابطه با انتخاب نوع پردازنده، حافظه و ساير تجهيزات جانبی ديگر نظیر کارت گرافیک، کارت صدا و پورت های USB 2.0 می گردد. ( برخی از امکانات فوق نظير کارت صدا، می تواند بعنوان پتانسيل های ذاتی همراه مادربورد ارائه گردد). اغلب مادربوردهائی که از یک نوع مشابه Chip set استفاده می نمایند، ویژگی های متعارفی را به اشتراک گذاشته (به ارث رسیده از Chip set) و کارآئی آنان در اکثر موارد مشابه می باشد. آگاهی از نوع پردازنده، حافظه، سرعت کنترل کننده IDE، کارت گرافیک و صدا، می تواند کمک مناسبی در خصوص انتخاب مادربورد را ارائه نمايد (خصوصا" در موارديکه از Chip set مشابه استفاده می گردد).

2) پردازنده : تولید کنندگان مادربورد در برخی حالات، فهرست مادربوردهای تولیدی خود را بر اساس نوع سوکتی که مادربورد حمایت می نماید، ارائه می نمایند. مثلا" سوکت 478 برای P4 و سوکت A برای Athlon. در اکثر کاربردهای تجاری، کاربران تفاوت مشهودی را در ارتباط با سرعت بین دو پردازنده Athlon و P4 مشاهده نمی نمایند در حاليکه ممکن است تفاوت قيمت آنان مشهود باشد. بهرحال نوع و سرعت پردازنده ای که می تواند همراه يک مادربورد استفاده شود، يکی از نکات مهم در رابطه با انتخاب مادربورد است.

3) حافظه : امروزه اکثر مادربوردها از حافظه های SDRam DDR ) Double Date Rate) استفاده می نمایند. البته هنوز مادربوردهائی نیز وجود دارد که از RDRAM یا Rambus استفاده می نمایند. (تعداد این نوع از مادربوردها اندک است). حافظه های DDR دارای سرعت های مختلفی بوده و پیشنهاد می شود که سریعترین نوعی را که مادربورد حمایت می نماید، انتخاب گردد. تولید کنندگان مادربورد ،حافظه های DDR را بر اساس سرعت Clock و یا پهنای باند تقسیم می نمایند. سرعت این نوع از حافظه ها ( DDR ) به ترتیب از کندترین به سریعترین نوع، بصورت زیر می باشد :

DDR200 ( aka PC1600) , DDR266 ( PC2100) , DDR333(PC2700) , DDR400(PC3200)

بردهایی كه از RDRAM استفاده می نمايند دارای Chip Set اینتل 850 یا 850E می باشند. این نوع از حافظه ها ( RDRAM ) می بایست بمنظور افزایش کارآئی، بصورت زوج بر روی مادربورد استفاده شده و اسلات های خالی توسط CRIMM تکميل (پر) گردند. حافظه های RDRAM، قادر به تامین پهنای باند بالای مورد نياز برنامه هائی با حجم عملیات سنگین در ارتباط با حافظه، می باشند.(برنامه های ویرایش فیلم های ویديوئی و یا بازیهای سه بعدی گرافیکی). قیمت حافظه های RDRAM نسبت به حافظه های DDR دو برابر است. حافظه های RDRAM در حال حاضر با دو سرعت متفاوت ارائه می گردند : PC800 و PC1066 . در صورت انتخاب پردازنده ای از نوع P4 که بر روی BUS با سرعت 533 مگاهرتز اجراء می گردد، سرعت بيشتر پردازنده معيار اصلی انتخاب قرار گيرد. در زمان انتخاب حافظه، می بايست تعداد سوکت های DIMM و RIMM موجود بر روی مادربورد بهمراه حداکثر حافظه قابل نصب بر روی آن دقيقا" بررسی گردد.

4) صدا و گرافیک : اكثر مادربوردهای موجود دارای كارت صدا بوده و بندرت می توان مادربوردی را يافت که فاقد اين قابليت باشد. آخرین مدل مادربوردها دارای Chip Set دیجیتالی صدای 6 كاناله بوده كه برای بازی ها و فايل های MP3 مناسب تر می باشد. در صورتيکه قصد نصب يک کارت صدا بر روی مادربورد بمنظور افزايش کيفيت صدا وجود داشته باشد، می توان با استفاده از Jumper و يا BIOS سيستم، کارت صدای موجود بر روی مادربورد ( OnBoard ) را غير فعال و از کارت صدای مورد نظر خود استفاده نمود. در صورتيکه بخواهيم از بازی های کامپيوتری استفاده نمائيم که دارای گرافيک سه بعدی می باشند، می بايست كارت گرافیك موجود بر روی مادربورد را غيرفعال و يک کارت گرافيک متناسب با نوع نياز را بر روی مادربورد نصب نمود. در اين رابطه لازم است به اين نکته دقت شود که مادربورد انتخابی دارای اسلات AGP باشد. امروزه اکثر كارت های گرافیكی موجود از اسلات AGP بمنظور ارتباط با كامپیوتر استفاده می نمایند.

5) نحوه ارتباط با دستگاههای ذخیره سازی : اكثر مادربوردها، با استفاده از یك كنترلر IDE از درایوهای ATA/100 یا ATA/133 پشتیبانی می نمایند. بر اساس مطالعات انجام شده، تفاوت بین دو استاندارد فوق، بسیار ناچیز بوده و اين امر نمی تواند تاثیر چندانی در رابطه با انتخاب يک مادربورد را داشته باشد. انتخاب مادربوردهایی كه توانایی پشتیبانی از RAID را دارند بسیار حائز اهميت است. با استفاده از كنترلر فوق، می توان بر روی یك كامپیوتر از دو هارددیسك بطور همزمان استفاده نمود. بدين ترتيب، اطلاعات بر روی دو هارددیسك ذخيره و در صورت خرابی يک هارد ديسک، می توان از هارددیسك دیگر استفاده نمود. (تهیه یك كنترلر RAID بتنهائی مقرون بصرفه نبوده و لازم است در زمان انتخاب، مادربوردی برگزيده شود که از RAID حمايت می نمايد).

6) ارتباطات يا اتصالات : اکثر مادربوردها دارای پورت هایی نظير اترنت،‌USB2.0 و FireWire می باشند. برخی از مادربوردهای جديد، دارای امکاناتی بمنظور خواندن Flash Memory می باشند. اخیرا"‌ مادربوردهایی به نام Legacy Free مطرح شده اند که نیازی به پورت های جداگانه نداشته و تمامی پورت ها بطور مختصر در یك پورت تعبیه شده اند.

[shahpoor]

:: تشریح مشخصات
با توجه به مطالبي كه ذكر شد در اكثر موارد تهیه یك مادربورد جديد همراه با خرید پردازنده و حافظه اصلی نیز می باشد. بدين دليل لازم است بررسی لازم در خصوص تاثير اين قطعات بر کارآئی مادربورد نيز مورد بررسی و توجه قرار گيرد. فراموش نکنيم که همواره پردازنده های جديد و با سرعت بالا دارای قيمت بمراتب بالاتری نسبت به نمونه های قبل از خود بوده و در صورتيکه ضرورتی به استفاده از پردازنده های جديد، سريع و در عين حال گران وجود ندارد، می توان با توجه به نوع نياز خود از پردازنده های ديگر(با سرعت کمتر نسبت به آخرين مدل های موجود) که با مادربورد انتخابی نيز مطابقت می نمايند، استفاده نمود.
يکی از اجزاء مهم هر مادربورد، Chip set می باشد که اطلاعات متنوعی را در ارتباط با توانائی مادربورد مشخص می نمايد. نوع پردازنده و حافظه ای که مادربورد می تواند حمايت نمايد، برخاسته از نوع Chip set يک مادربورد است. در برخی حالات نوع Chip set موجود بر روی يک مادربورد، بيانگر نوع پورت های صدا، ويدئو و کارت شبکه نيز می باشد (عناصر فوق بصورت OnBoard بر روی مادربورد تعبيه می شوند). در زمان انتخاب يک مادربورد لازم است به اين نکته دقت شود که تفاوت بسيار بالائی بين مادربوردها از لحاظ قيمت وجود نداشته و می توان با در نظر گرفتن تمامی جوانب مادربوردی را انتخاب نمود که دارای امکانات جانبی نظير کارت شبکه و کنترلر RAID باشد. ( تفاوت قيمت بين اين نوع از مادربوردها با مادربوردهائی که فاقد امکانات فوق، می باشند زياد نمی باشد).
پارامترهای زير را می توان در زمان انتخاب يک مادربورد در نظر گرفت :

:: حمایت از پردازنده (CPU) :
حداقل : قادر به حمایت از پردازنده های رایج نمی باشد.
پیشنهادی : قادر به حمایت از پردازنده های AMD و يا Intel باشد.
حداکثر : قادر به حمایت از پردازنده های AMD و يا Intel باشد.
توانائی مادربورد انتخابی در رابطه با حمايت از پردازنده های موجود، يکی از تصميمات مهم در زمينه انتخاب يک مادربورد است (حمايت از پردازنده های خانواده AMD و يا Intel).

:: نوع حافظه :
حداقل : DDR 200/266
پیشنهادی : DDR266/333 یا PC800/1066 Rambus
حداکثر : DDR333/400 یاPC1066Rambus
نوع و سرعت حافظه ای که بهمراه يک مادربورد نصب می گردد، تاثير مستقيمی بر کارآئی و در عين حال قيمت يک کامپيوتر دارد. حافظه های Rambus، قابل استفاده بر روی تعداد اندکی از مادربوردها بوده و قيمت آنان بمراتب بيشتر از حافظه های SDRAM می باشد.

:: اتصالات جانبی :
حداقل : USB 1.1
پیشنهادی : USB 2.0 در صورت امكان FireWire
حداکثر : USB 2.0 و FireWire
در صورتيکه تصميم به تهيه تجهيزات جانبی نظير چاپگر، دوربين های ديجيتال و درايوهای خارجی CD-RW وجود داشته باشد (درآينده)، پيشنهاد می گردد مادربوردی تهيه گردد که دارای پورت های USB2.0 و Firewire باشد.

:: عناصر مجتمع و پیوسته :
حداقل : كارت صدا
پیشنهادی : كارت صدای دیجیتالی، كارت شبكه و در صورت امكان پشتیبانی از ویدئو
حداکثر : كارت صدای دیجیتالی و كارت شبكه
اكثر مادربوردها دارای امکانات از قبل تعبيه شده ای در رابطه با کارت صدا می باشند ( OnBoard ). در مادربوردهای پيشرفته تر امکانات لازم در خصوص كارت های صدای 6 كاناله دیجیتال و كارت شبكه نيز پيش بينی شده است. برخی از مادربوردها دارای تراشه های لازم بمنظور حمايت از گرافیك بوده که كه باعث کاهش هزينه ها خصوصا" در رابطه با کاربرانی می گردد که نوع استفاده آنان از کامپيوتر ، ضرورت وجود کارت های گرافيک قدرتمند را کم رنگ می نمايد.

:: نحوه ارتباط با دستگاههای ذخیره سازی :
حداقل : ATA /100
پیشنهادی : ATA/133 در صورت امكان RAID
حداکثر : ATA/133. RAID در صورت امكان Serial ATA
سرعت اينترفيس هارد ديسک و ساير دستگاههای IDE استفاده شده را مشخص می نمايد. استاندارد جدید Serial ATA در مادربوردهای جدید استفاده می شود (افزايش سرعت اينترفيس).

برخی از مادربوردها امکان استفاده از RAID را فراهم می نمايند. در چنين مواردی می توان از دو هارددیسك در یك سیستم استفاده بعمل آورد. بدين ترتيب کارآئی سيستم افزايش و در موارديکه يکی از هاردديسک ها با مشکل مواجه شود، امکان استفاده از هارد ديسک دوم وجود خواهد داشت.