با سلام
این مطلب رو از مجله راه زندگی تا یپ کردم .


هیپنوتیزم و پرواز روح ؟

دکتر مهدی فتحی

حتما داستان های زیادی پیرامون امکان پرواز روح از طریق هیپنوتیزم یا خود هیپنوتیزم شنیده اید . در مواردی نیز این داشتان ها به شکل گزارش ها موردی(case report) از طریق محققین هیپنوتیزمی عنوان شده است . کتب زیادی هم در بازار کتاب می توانید پیدا کنید که مسائلی از جمله پرواز روح ، خروج روح از بدن ، تناسخ و امثال آن را در شرایط هیپنوتیزمی عنوان مرده اند . تمام این موارد نشان از دهن پویای انسان و اشتیاق او برای کشف معماهای ذهنی خود می باشد . در عین حال می بایست دید مرز میان واقعیت و تخیل کجاست ؟
در این شماره قصد ندارم تمام فعالیت های را که در این زمینه انجام شده است و تمام گزارش ها را که بیان شده زیر سوال ببرم یا رد کنم یا از سری دیگر آنها صحه بگذارم . تمام آن ها صرفا به دلیل آنکه می تواند پایه ای برای تحقیقات علمی مستدل و مستند تری باشد قابل احترام است . در این شماره در حد بضاعت علمی و تجربه هیپنوتیزمی ام به تحلیل این مسئله خواهم پرداخت .
در بسیاری از موارد کسانی که داوطلب این فرآیند می شوند ، قبل ار رسیدن به هیپنو تراپ یا هیپنوتیزم کننده (معمولا افراد غیر حرفه ای و غیر درمان گر نیز در هر جامعه ای به انجام هیپنوتیزم مشغول هستند ! ) این باور را که باید پدیده هائی مثل پرواز روح ، ارتباط با ارواح یا امثال آن را تجربه کنند در خود پرورانده اند . تجربه نشان داده که این گروه از مخاطبین چنین پدید هائی را تجربه می کنند و تحت هیپتونیزم از ارتباط خود با ارواح دیگر مطالبی را بیان میکنند که موجب تحیر دیگران نیز می شود . یا اظهار م یدارند جسم خود را که روی صندلی باقی مانده از بالا می بینند . این پدیده ها تحت هیپنوتیزم در مورد این سوژه ها که Highly hypnotizable ( سوژه ها ی با قابلیت هیپنوتیزم پذیری بالا ) هستند دید ه می شود . این خصوصیت اغلب در کسانی که مستعد اختلالات تبدیلی هستند بیشتر دیده می شود . این افراد را تیپ حساس اجتماعی یا دیو نیزین می گویند . این افراد در معرض از هم گسیختگی در انسجام فرد یخود و ایجاد وابستگی در حد بی پناهی هستند و مستعد افسردگی اساسی اختلال استرس حاد ، اختلال هویت انفکاکی ، فراز انفکاکی و فراموشی انفکاکی ، اختلال جسمانی شدن و اختلالات تشخیصی هیستریونیک و وابسته هستند . ( علاقه مندان به توضیح تخصصی تر می توانند به کتاب مرجع روانپزشکی CTP –فصل روان درمانی _بخش هیپنوتیزم مراجعه کنند ) .
هنوز هیچ دلیل محکمی که بطور علمی ثابت کند تحت هیپنوتیزم ارتباط با ارواح بر قرار می شود.
به عنوان یک پزشک آشنا با هیپنوتیزم در مورد پدیده های که این سوژه ها عنوان می کنند معتقدم از آنجا که این افراد مستعد انفکاک (Disso ciation ) می باشند لذا این فرآیند به راحتی د رمورد آن ها قابل انجام است اما وقوع این حالات به هیچ عنوان دلیل مستند و قاطعی برای واقعیت داشتن این حالات نیست و قطعا مستلزم استفاده از ابزار های تحقیقاتی دقیق یا تجربه و دانش نظری قوی است تا به قطعیت بتوان آن را اثبات با رد نمود . لیکن دیده شده است که در زمینه انفکاکی صرفا وقوع این حالات قابل انتظار است . به خاطر داشته باشید وقوع پدیده انفکاکی بحث خاصی است و ربط دادن این وقوع با مفاهیم ذهنی از جمله ارتباط با ارواح یا پرواز روح یک بحث دیگر است و نباید این دو را با هم اشتباه گرفت . در شرایط انفکاک ، سوژه تحت هیپنوتیزم ممکن است تداعی ذهنی خود از مفاهیم هپنوتیزمی را بیان کنند . د رنظر داشته باشید تصاویر هیپنوتیزمی معمولا زاییده فکر سوژه یا القاء فکری است که هیپنوتیزم کننده اعمال می کند . از سوی دیگر معمولا این گونه فر آیند ها و جلسات هیپنوتیزمی نمایشی د رمیان گروه انجام می شود . معمولا در چنین گروه هایی اغلب شرکت کنند گان بر این باور هستند که می بایست چنین پدیده هایی رخ بدهد و نظاره گر آن باشند طبیعتا این روان فضای مناسب ، سوژه را بیش از قبل مستعد انفکاک و القای تصاویر ذهنی و تداعی ها می کند .
د رنظر داشته باشید بعضی یوقت ها در کتب زیادی عنوان شده است که سوژه تحت هیپنوتیزم در شرایط ارتباط با ارواح با صدای دیگری صحبت می کند . با توضیحات بالا مجددا یاد آوری می کنیم هنوز هیچ دلیل محکمی که به طور علمی ثابت کند تحت هیپنوتیزم ارتباط با ارواح برقرار می شود . تا آنجا که من مطلع هستم وجود ندارد و بیشتر به نظر می رسد تغییرات صوتی که البته د رتمام سوژه ها نیز حادث نمی شود . نیز می تواند تداعی ذهنی سوژه باشد . تئوری معروفی در کتب هیپنوتیزمی هست به نام ((نقش بازی کردن )) یا Role Playing . طبق این تئوری سوژه تحت شرایطی هیپنوتیک متاثر از روان فضای این فرآیند نقشی را که هیپنوتیزم کننده برا یاو القاء می کند م یپذیرد و آنچه از ذهنیت خودش تراوش م یکند را نیز به آن اضافه می کند و ان را اجرا می کند . با توجه به تمام آنچه گفته شد تاکید می کنم صحت وسقم پدیده هیا هیپنوتیزمی از این قبیل را می بایست تحقیقات مستند در شرایط کاملا علمی و تحقیقاتی با متولوژی خاص خود به ثبوت برساند یا رد کند . در حال حاضر با در نظر داشتن مستندات تجربی تا آن جا که من اطلاع دارم بیشتر به نظر می رسد این پدیده ها حاصل انفکاک سوژه است که تحت هیپنوتیزم رخ می دهد و ارتباط محکمی با مبانی علمی یا واقعیت های وجودی نمی تواند داشته باشد .