در خبرها بارها آمده که آمار جراحی زیبایی بینی در ایران بیش از تمام مناطق دنیاست. پرسشی که بعد از این خبر پیش می آید چرایی این مساله است.
به اعتقاد عده زیادی از کارشناسان و صاحب نظران، نوع پوشش در ایران سبب شده تا عمده توجه افراد روی زیبایی صورت متمرکز شود. اگر این مساله را به عنوان دلیل عمده بپذیریم، باز پرسش دیگری پیش می آید و آن شیوع این عمل در میان آقایان است. اینکه چرا با وجود نبود محدودیت برای مردان به لحاظ نحوه پوشش، گرایش مردان ایران به عمل زیبایی بینی هر روز بیشتر و بیشتر می شود؟
آیا بینی ایرانیان نسبت به بینی سایر مردم دیگر کشورها بیشتر از استانداردهای طبیعی فاصله دارد؟
متخصصان از نظر نژادی افراد را در سه گروه جای می دهند؛ نژاد آریایی، نژاد زرد و نژاد آفریقایی. ایرانیان و اروپاییان در گروه نژاد آریایی قرار می گیرند.
این نژاد دارای بینی عقابی با نوک رو به پایین است. دو نژاد دیگر (زرد و آفریقایی) دارای بینی هایی با تیغه کوتاه و پره هایی پهن هستند که با اعمال جراحی، تغییر عمده یی در ظاهر بینی آنان ایجاد نمی شود. به عبارتی این افراد گزینه های مناسبی برای انجام اعمال جراحی زیبایی بینی به شمار نمی روند. اما مناسب ترین نوع بینی برای اعمال جراحی بینی، نژاد آریایی است که پزشکان به راحتی می توانند با تراشیدن تیغه بینی و رفع نقایصی مانند کوتاه کردن نوک بینی، تغییراتی محسوس با ظاهر مناسب در صورت فرد ایجاد کنند.
نگاهی به تصاویر سربازان هخامنشی در تخت جمشید و سایر آثار باستانی، نمایانگر مدل بینی نژاد آریایی است؛ سربازانی با بینی عقابی شکل و نوک های رو به پایین.
به عقیده برخی از متخصصان دیگر، عموم ایرانیان از چهره یی زیبا برخوردارند.
مثلاً دارای چشمانی گیرا هستند؛ گیرایی که چشمان اروپاییان از آن چندان بهره یی نبرده است. مجموع عوامل فوق در کنار گرایش ایرانیان به زیبایی، مهارت پزشکان در اعمال جراحی، مساله مد و همه گیر شدن عمل جراحی زیبایی بینی و پایین بودن نسبی قیمت اعمال جراحی بینی در ایران، همگی دست به دست هم داده تا ایران از بالاترین میزان آمار جراحی پلاستیک بینی در کل دنیا برخوردار باشد. دومین کنگره راینولوژی ایران که ۲۱ تا ۲۴ مهرماه امسال در تهران برپا شد، به غیر از ارائه جدیدترین روش های جراحی بینی به مواردی همچون حفظ عملکرد این عضو و نیز تازه هایی در مورد آسم و بیماری های تنفسی و... پرداخت.
گزارش زیر نگاهی به دیدگاه های کارشناسی مطرح شده در این کنگره دارد.
به اعتقاد بسیاری از متخصصان دست اندرکار رینوپلاستی، تناسب اعضا و کل صورت با یکدیگر، شرط نخست زیبایی است. از طرف دیگر تعاریف زیبایی بینی در هر فرهنگ متفاوت است. برای مثال این تعاریف در ایران با ژاپن و اروپا متفاوت بوده و بر حسب فرهنگ هر کشور و منطقه، تعاریف زیبایی متغیر است.
مدل بینی ایرانیان که به «پرشین نوز» معروف است در کتیبه های تخت جمشید موجود است. پادشاهان و سربازان با بینی عقابی شکل با برآمدگی قوزمانند روی بینی. پایین بودن نوک بینی، ضخامت پوست و پهنای بینی از دیگر خصوصیات بینی ایرانی است که مشابه آن در کشورهای عربی، ترکیه و اطراف مدیترانه (ایتالیا) مشاهده می شود.
مردم برزیل نیز مانند ایرانیان، تمایل زیادی به اعمال جراحی بینی نشان می دهند. اما گرایش برزیلی ها به رینوپلاستی مانع آن نشده که ایران رتبه نخست خود را از نظر آمار متقاضیان اعمال جراحی بینی از دست بدهد و هنوز ایرانیان نسبت به مردم کل دنیا بیشترین اشتیاق را برای اعمال جراحی بینی دارند.
به گفته دکتر «سعید عباس زاده» رئیس انجمن علمی راینولوژی ایران، همه ساله بیماران فراوانی از کشورهای اروپایی به ایران مراجعه می کنند، به نحوی که ایران به قطب انجام اعمال جراحی زیبایی جهان تبدیل شده است. وی مهارت جراحان ایرانی را در کنار تمایل ایرانیان به داشتن چهره یی زیبا و از سوی دیگر پایین بودن هزینه اعمال جراحی زیبایی بینی در ایران از مهم ترین دلایل تبدیل شدن ایران به قطب راینولوژی جهان برمی شمارد.


● استاندارد اندازه بینی:
از بعد زیبایی شناختی، طول بینی باید یک سوم طول صورت باشد. اما آیا واقعاً برای اندازه بینی استانداردی وجود دارد؟ دکتر «سیدعلیرضا مصباحی» جراح و متخصص گوش و گلو و بینی در این باره معتقد است؛ «استانداردی برای بینی نرمال (معمولی) نداریم بلکه استاندارد هر بینی بر اساس دیگر اعضای صورت تعیین می شود.
فاصله بین دو چشم نیز در تعیین بینی متناسب موثر است، اما عدد مطلقی در این رابطه وجود ندارد.» دکتر «مصباحی» می افزاید؛ «حتی اگر بیمار خود بخواهد که دارای بینی ایده آلی باشد، باید وضعیت بینی موجود وی را در نظر گرفت.» وی تفاوت کار یک جراح رینوپلاستی را با یک مجسمه ساز در آن می داند که مجسمه ساز قادر است هر الگویی را که مایل است، روی سنگ یا چوب پیاده کند، ولی پزشک از آنجا که با بافت های زنده از قبیل غضروف و پوست سروکار دارد، دارای محدودیت های خاصی است.
بنابراین آنچه در اینجا مهم است، اصلاح بینی بیمار است، نه خلق یک بینی بی نقص و ایده آل.
بسیاری از پزشکان حداقل دو جلسه مشاوره پیش از عمل جراحی بینی را ضروری می دانند. جلسه یی که طی آن پزشک باید با حوصله به پرسش های بیمار گوش داده و از انتظاراتش مطلع شود. سپس با برشمردن محدودیت های عمل جراحی و توضیح این مساله که بینی متناسب برای او چیست، بتواند انتظارات ایده آل بیمار را به واقعیات موجود نزدیک کند. دکتر «مصباحی» خواسته بیمار را پیش از عمل جراحی، عامل بسیار مهمی می داند که در رضایت نهایی وی تاثیرگذار است. به عقیده این پزشک متخصص، فرد متقاضی نباید با توصیه دیگران و بدون میل باطنی برای عمل جراحی مراجعه کند.


● طراحی بینی با کامپیوتر:
آگهی نشریه ها به ویژه مجلات خانوادگی شانه به شانه با شبکه های ماهواره یی برای تبلیغات اعمال زیبایی رقابت می کنند. طراحی بینی به کمک کامپیوتر و جراحی بینی با لیزر و اخیراً دستگاه های کوچک کننده بینی از شایع ترین نوع این تبلیغات است.
دکتر «ابراهیم رزم پا» دبیر علمی دومین کنگره بین المللی راینولوژی ایران با بی اساس خواندن این تبلیغات گفت؛ «در طراحی رایانه یی، در عکس گرفته شده از بینی فرد متقاضی عمل با کمک فتوشاپ تغییراتی ایجاد می کنند که نتیجه یی جز افزایش توقع بیمار دربر ندارد.»
دکتر «مصباحی» با اشاره به اینکه در هیچ عمل زیبایی، پزشک و بیمار به نتیجه ایده آل نمی رسند، تصریح کرد؛ «هر چند هدف هر پزشک در اعمال جراحی زیبایی، رسیدن به ایده آل است، اما محدودیت هایی در روند درمان وجود دارد که برخی قابل پیش بینی و برخی غیرقابل پیش بینی هستند. اما آنچه در کنگره های جهانی جراحی های زیبایی به پزشکان توصیه می شود، در میان گذاشتن این مساله با متقاضیان جراحی است که با اعمال جراحی تنها یکی دو پله وضعیت تان ارتقا می یابد و اعمال جراحی شما را به ایده آل هایتان نمی رساند.»
وی در ادامه گفت؛ «به جرات می توان گفت مهارت جراحان ایرانی و استفاده آنان از تکنیک های پیشرفته در بسیاری از مواقع وضعیت بیمار را اگرچه نه صد درصد، اما تا حدودی به نقطه ایده آل نزدیک می کند.»
دکتر «رزم پا» با اشاره به تبلیغات انجام شده در مورد اعمال جراحی بینی به کمک لیزر هشدار داد و گفت؛ «لیزر وسیله یی است که هرچند در بسیاری اعمال جراحی کاربرد خاصی دارد، اما در اعمال جراحی زیبایی بینی هیچ گونه کاربردی ندارد. کاربرد لیزر را می توان در از میان بردن تومورها و سرطان ها دانست. این شیوه منجر به از بین بردن کامل بخشی می شود که مورد تابش اشعه لیزر قرار می گیرد و در جراحی زیبایی بینی قابل بهره گیری نیست.» این پزشک متخصص گوش و گلو و بینی، کاربرد لیزر در راینولوژی را برای رفع چسبندگی داخلی بینی، درمان «خرخر» و «آپنه تنفسی» موثر می داند.
دکتر «محمود سوادکوهی» دبیر انجمن علمی راینولوژی ایران، موفقیت عمل رینوپلاستی را تلفیقی از تجربه، تدبیر و هنرمندی جراح می داند که ضمن ایجاد زیبایی ظاهری، عملکرد طبیعی بینی حفظ شده و اختلالی در روند تنفس بیمار ایجاد نشود.
وی با کذب خواندن تبلیغات جراحی زیبایی بینی با لیزر یادآور شد؛ «کاربرد لیزر در اعمال جراحی غیرزیبایی بینی از قبیل کوچک کردن شاخک ها، پولیپ و مسائل آندوسکوپی است.» وی در مورد تبلیغات انجام شده در مورد دستگاه های کوچک کننده بینی گفت؛ «عملکرد این وسایل، تحلیل چربی و تبخیر اندک آب میان بافتی (مشابه مکانیسم سونا) بوده که دارای آثار اندک بوده و برگشت پذیر است.»
دکتر «عباس زاده» نیز در این باره گفت؛ «شاید این وسایل را بتوان در رفع ورم جزیی که به علت اختلالات هورمونی ایجاد می شود تا حد اندکی دارای تاثیر دانست، اما این دستگاه ها هیچ تضمین و تاثیری در کوچک کردن دائمی بینی ندارند.» دکتر «هوشنگ زادان فرخ» رئیس دومین کنگره بین المللی راینولوژی نیز اظهار داشت؛ «تنها از طریق اعمال جراحی می توان غضروف و استخوان بینی را تغییر داد و آن را کوچک کرد و معرفی هر روشی غیر از این، تبلیغاتی بوده و هیچ گونه ارزش علمی ندارد.»


● بهبود روش های درمانی و تحقیقاتی:
بسیاری از اعمال جراحی که در گذشته امکان پذیر نبوده اند با پیشرفت های علمی و ابزارهای نوین امروزه میسر شده اند. دکتر «مصباحی» در این مورد گفت؛ «در گذشته اگر غضروف بینی فردی کج بود، غضروف کج برداشته می شد، اما امروزه پزشکان با تغییر شکل غضروف و بهره گیری از روش های محافظه کارانه سعی دارند با تغییر در بافت موجود آن را حفظ کنند.» وی این تغییر رویکرد را علاوه بر افزایش دانش پزشکی و مهارت پزشکان، هنری می داند که هدف آن حفظ آناتومی صورت به همراه حفظ عملکرد آن و ایجاد تغییر در آن به جای تخریب است.


● درمان نشدن بیماری های آلرژیک بینی و بروز بیماری های تنفسی:
به گفته دکتر «سوادکوهی» درمان نشدن بیماری های آلرژیک بینی و سینوس، شانس بروز بیماری های تنفسی همچون آسم آلرژیک را افزایش می دهد.
همچنین به تاخیر انداختن درمان بیماری های آلرژیک که نتیجه آن کاهش میزان حجم تنفسی و تنگی نفس خواهد بود در درازمدت، منجر به اختلال در عملکرد ریه و قلب خواهد شد. وی با اشاره به اینکه بسیاری از پولیپ های بینی و سینوس ها به علت زمینه های آلرژیک یا شکست درمان، رینیت آلرژی (التهاب مخاط بینی) را به وجود می آورد، اظهار داشت؛ «زمینه های ارثی، نبود رطوبت کافی در هوای استنشاقی و آلودگی هوا با مواد مختلف از قبیل گازها و فلزات شانس بروز رینیت آلرژیک را افزایش می دهد.»


بنفشه پورناجی- [. برای مشاهده لینکها در سایت عضو شوید]